LONNIE VAN BRUMMELEN: LIVING APART TOGETHER

Interview met Lonnie van Brummelen
Door Siebren de Haan

S: De 35 mm film Obstructies toont het schouwspel van het moeizame voortbewegen in en om bouwputten in het stedelijk landschap. We zien voetgangers, al dan niet met kinderwagens of boodschappentassen, verdwaalde fietsers en weifelende automobilisten onwennig zoeken in de chaotische hektiek van tijdelijke bewegwijzering, hekken, zand en bouwmaterieel. Dit tafereel heb je zonder geluid, van enige afstand met lange, trage opnamen vastgelegd. Waarom heb je gekozen voor de verstilde afstandelijke benadering en heb je je niet in het gedruis laten meevoeren?

L: Door te kiezen voor afstandelijke posities die iets boven straatniveau uitstijgen, ontstaat een gelaagdheid die me aanspreekt. Net als in landschappen van Brueghel zijn er gelijktijdig gebeurtenissen op voor- en achtergrond, die door het gekozen standpunt in één kader samengevoegd worden. Zo krijg je als toeschouwer inzicht in de samenhang van de manoeuvres van verkeersdeelnemers die vanaf de straat bezien, willekeurig lijken. Omdat verkeersregels op deze opengebroken knooppunten veelal onbruikbaar zijn, worden weggebruikers gedwongen te improviseren. Een typerend moment in de film vind ik, als een aantal jongens uit een tram stapt, en ieder op eigen houtje probeert de afgezette kruising over te steken. Al snel ontdekken ze hoe ingewikkeld dit is en besluiten ze, na gebaren-overleg, met zijn allen over de trambaan te lopen in plaats van te kiezen voor de omslachtige omleiding via zanderige vlonders. De toeschouwer kan in de verstilde opnamen van deze mobiliteitsknopen zelf zijn focus bepalen en zich zo voor een moment verheffen boven het ‘geraas en gebral’.

S: Eerdere filmwerken vielen op door hun performatieve karakter. Je verrichtte (vaak) zelf een fysieke handeling, die op film geregistreerd werd. In de film Obstructies lijk je deze ge-ensceneerde werkwijze te hebben losgelaten. Kan je aangeven wat de relatie is tussen je eerdere performatieve films en dit meer documentaire werk?

L: Mijn werken verbeelden vrijwel allemaal een voortgang die met veel weerstand gepaard gaat. In de performatieve films werd dit krachtenspel meestal ontleed in een beweger en een vertrager. De film I Frenatori bijvoorbeeld, die ik in samenwerking met Willem de Rooij heb gemaakt, registreert twee acties waarin snelheid wordt afgeremd. Eén van de acties bestaat eruit dat mijn collega en ik proberen een rijdende auto te vertragen door er als menselijke rem aan te gaan hangen. (De letterlijke betekenis van I Frenatori is De Remmers.)
In andere werken wordt deze strijd tussen traagheid en snelheid in beeld gebracht door een stilstaand object in beweging te brengen. In dit licht kan je bijvoorbeeld Movistar zien; het filmtweeluik, waarin ik een in zee gevallen Hermes-beeld (god van de mobiliteit) reddingzwemmend probeer boven te houden. Movistar is ontstaan in een periode dat het begrip "bewegend beeld" veel ter sprake kwam door de opmars van nieuwe media. De film dramatiseert deze abstracte term in de theatrale, heroïsche daad van het redden van een beeld.
Obstructies is weliswaar meer documentair van opzet, maar sluit in die zin aan bij de eerdere werken, dat deze film weer op een andere manier moeizame voortgang als onderwerp heeft.

S: Momenteel werk je aan een serie groot-beeld foto’s van nieuwe fortificaties; een actueel onderwerp in deze tijden van isolationisme, neo-conservatisme en nieuwe grenzen. Kan je iets meer over het ontstaan deze serie vertellen?

L: De tendens van afsluiten en grenzen-stellen vertaalt zich niet uitsluitend politiek en bureaucratisch, maar beïnvloedt ook onze fysieke omgeving. Al jaren verbaas ik mij over het cordon van geluidswallen langs onze snelwegen. Waar dit afschermen van snelwegen enkele decennia geleden nog gezien werd als een noodzakelijk kwaad en halfslachtig werd uitgewerkt in semi-permeabele wanden, gedecoreerd of gecamoufleerd met begroeing, zijn de nieuwe types geluidswallen in een defensieve, rigide high-tech uitvoering, of monumentaal: van dik, gewelfd beton. De wallen zijn bedoeld om geluid tegen te houden, maar zien eruit alsof zij de achterliggende woongebieden voor de eeuwigheid tegen elk van buiten komend onheil moeten beschermen. Doorgaans zie je deze massieve muren snel voorbijflitsen. Ik was nieuwsgierig naar de impact ervan als je er als trage voetganger voor staat. Daarom ben ik ze gaan fotograferen; met een logge technische camera, die zich goed leent voor het gedetailleerd vastleggen van de beton-massa van deze statische objecten.
In het verlengde hiervan kan je de foto-serie zien die ik in Arahal heb gemaakt. Door omstandigheden raakte ik verzeild in een buitenwijk van deze Spaanse stad, vlak bij Sevilla, waar particulieren zelf hun eigen huis bouwen. Ik herkende de bebouwing in eerste instantie niet als woonwijk in wording, omdat vrijwel alle openingen van de woonblokken dichtgemetseld waren.
De bouwactiviteiten vonden achter deze dichtgemetselde gevel plaats en waren hierdoor van buiten niet zichtbaar. Rondom de gesloten bouwblokken was de bestrating en verlichting al af, maar tussen de woningen lagen nog enkele kavels open; braakliggend wachtend op toekomstige huizenbouwers, maar wel al voorzien van meterkast en wulps uit de trottoirrand stekende waterleidingen. Door de hermetische geslotenheid leek de toekomstige woonwijk op een middeleeuwse vesting, ten tijde van grote dreiging en onzekerheid.

TERUG